Arts, politiek en hormonen

Nieuws
F. Kievits
M.T. Adriaanse
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2002;146:2001
Download PDF

De Belgische senator Patrick Vankrunkelsven trekt aan de alarmbel over de hormoonsubstitutietherapie (HST) bij vrouwen. Vankrunkelsven, zelf arts, berekende dat door HST in België in de voorbije 10 jaar 900 extra gevallen van borstkanker, 2000 extra gevallen van trombose, 800 hartinfarcten en 900 beroerten werden veroorzaakt bij vrouwen na de menopauze. Hij vraagt de minister van Volksgezondheid, Jef Tavernier, om maatregelen te nemen. Met zijn actie zaaide hij niet alleen paniek bij patiënten, maar hij oogstte ook veel kritiek bij zijn collega-artsen (De Morgen, 18 september 2002).

‘Langdurig gebruik van hormonen is schadelijk’, zegt Vankrunkelsven in het dagblad. Hij verwijst daarbij naar de Amerikaanse ‘Heart and estrogen/progestin replacement study’ (HERS), die vroegtijdig werd afgebroken omdat het niet aanvaardbaar was dat vrouwen zo lang de risicovolle combinatie van oestrogeen en medroxyprogesteronacetaat gebruikten (JAMA 2002;288:49-57 en 58-66). De resultaten uit dat onderzoek extrapoleerde Vankrunkelsven naar België. De toekomst ziet er volgens de senator nog slechter uit. Hij rekende namelijk ook uit dat er binnen de groep van ongeveer 163.000 Belgische vrouwen met een HST-behandeling over de gemiddelde innameperiode van 14 jaar 1568 extra hartinfarcten, 1792 meer gevallen van borstkanker, 4032 meer gevallen van longembolie en 1792 extra beroerten zullen optreden, boven de verwachte aantallen. Volgens Vankrunkelsven wordt er veel moeite gedaan om de resultaten van de Amerikaanse studie onder de mat te vegen (De Standaard, 18 september 2002).

Volgens de resultaten van de HERS-studie verhoogt HST na 5 jaar follow-up het risico voor myocardinfarct met 29, voor beroerte met 41, voor diepveneuze trombose en longembolie met 113 en voor borstkanker met 26. Daartegenover staat een vermindering van het risico voor dikkedarmkanker met 37 en voor heupfractuur met 34. In een reactie zegt gynaecoloog prof. Philippe Koninckx in samenspraak met de Vlaamse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie dat de conclusies uit de HERS-studie niet zomaar zijn door te trekken naar de Belgische bevolking. ‘De studie is selectiever samengesteld dan gangbare epidemiologische studies’, zegt de hoogleraar. ‘Specifiek daarbij is dat de vrouwen erg zwaarlijvig zijn. Bovendien worden deze studies, rekening houdend met de Amerikaanse ziekteverzekering, vooral gevoerd in een socio-economische groep die ongetwijfeld verschilt van de doorsnee patiënt op het vlak van leven, wonen en gezondheid. Daarnaast bevestigt de studie dat hormonen na de menopauze de kans op osteoporose en colonkanker verminderen. Ook het gunstige effect op baarmoederhalskanker bij gebruik van oestro-progestagenen wordt bevestigd. Verder bevestigt de studie de bekende gegevens over een lichte toename in het aantal ontdekte borstkankers.’ Er is echter volgens Koninckx nog nooit aangetoond dat meer vrouwen onder HST aan kanker zouden sterven. Sommigen denken dat je meer tumoren vindt, omdat ze onder invloed van hormonen sneller zouden groeien. Maar ook dat is nog niet aangetoond (Artsenkrant, 20 september 2002). Hij verwijt Vankrunkelsven onnodig paniek te zaaien.

Ook de huisartsen reageerden verbolgen op de uitlatingen van Vankrunkelsven. ‘Het is de taak van de arts om te beslissen wanneer welke geneesmiddelen worden ingezet’, zegt Jos Desmedt, voorzitter van de Wetenschappelijke Vereniging van Vlaamse Huisartsen in de Belgische Artsenkrant. ‘Dat is niet de taak van de politiek. Laat het alsjeblieft aan de artsen over, zij weten ondertussen heus wel dat HST niet zomaar aan iedereen kan worden voorgeschreven’. De Belgische Menopauze Vereniging twijfelt geen ogenblik aan het nut van HST. De resultaten van de HERS-studie zorgen hooguit voor bijschaving van de therapie. Start de therapie zo vlug mogelijk na intreden van de menopauze met een zo laag mogelijke dosering, let op risicofactoren en doe regelmatige een check-up om een eventueel borstcarcinoom snel op het spoor te komen, luidt hun advies (Artsenkrant, 24 september 2002).

Gerelateerde artikelen

Reacties