Passende zorg kan betekenen dat kwetsbare ouderen met een abdominaal aorta-aneurysma vaker afzien van een operatie. Maar een passende vergoeding voor dit traject ontbreekt en volumenormen stimuleren juist een operatieve aanpak. Hoe komen we uit deze spagaat?
Samenvatting
De Nederlandse zorg staat onder druk door vergrijzing, personeelstekorten en oplopende kosten. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) introduceerde passende zorg, waarbij waardegedreven keuzes centraal staan. Kwetsbare ouderen met een abdominaal aorta-aneurysma hebben aanzienlijk slechtere uitkomsten na chirurgische behandeling, maar duidelijke richtlijnen voor deze groep ontbreken. Passende zorg kan voor hen betekenen dat zij conservatief worden behandeld – met andere woorden: dat zij afzien van operatie ondanks een indicatie voor interventie. Dat is een reële optie die past bij het ‘eerst niet schaden’-principe. Twee maatregelen kunnen de keuze voor passende zorg bevorderen: (a) het niet verder verhogen van volumenormen, omdat die ontmoedigend werken; (b) een passende vergoeding voor de tijdsintensieve poliklinische beoordeling inclusief het complexe besluitvormingsproces, met eventuele multidisciplinaire aanpak.
Artikelinformatie
Citeer dit artikel als
'Beoordeling?' Kwetsbaarheid is geen examennorm
Met veel interesse heb ik uw artikel gelezen, waarin u helder urgente spanningsvelden beschrijft die worden opgeworpen door volumenormen. U schetst dat de oplossingsrichting volgens u zou liggen in het pauzeren van volumenormen, maar ook in het meten van de kwaliteit van leven na afzien van een operatie. Ik ben benieuwd naar uw uitwerking van dergelijke metingen. Zoals heel vaak in dit werkveld, vrees ik dat uw oplossingsrichting uiteindelijk zou betekenen dat het ene numerieke target wordt vervangen door een ander. Dit denken in uitkomst-metingen doet niet altijd recht aan de veelvormigheid van de zorgervaringen en de levensloop van mensen na een dergelijke niet-opereren-beslissing.
Deze zorg roept u ook op door de beeldvorming en het taalgebruik in uw artikel. U gebruikt in uw artikel bijvoorbeeld maar liefst 11 keer het woord ‘beoordeling’. Ik heb grote moeite met deze term in deze context. Het vertrekpunt van een (comprehensive) geriatric assessment is volgens mij om gezamenlijk met de patiënt te onderzoeken hoe het ervoor staat met de gezondheid op verschillende domeinen. We onderzoeken op welke punten de gezondheid kwetsbaar is geworden en op welke punten er juist veerkracht is. Dit is geen examen, er is geen lat waar de patiënt overheen hoeft te springen. Diens gezondheid is gewoon zoals die is met alle mankementen en robuustheden die zich nu eenmaal bij diegene voordoen. Er is ook niet zoiets als ‘de kwetsbaarheid’; het betreft een syndroom met vele uitingsvormen. We vertalen de inzichten van het geriatrisch assessment naar een concreet geriatrisch behandeladvies voor passende zorg en interventies om de gezondheid te versterken. U noemt dit ‘tijdrovend’, maar dat is alweer een negatief frame voor deze evidence-based interventie. (U haalt zelf de richtlijn 'Chirurgie bij kwetsbare ouderen' aan.) Net zoals de termen ‘vergrijzing’ (waarom geen ‘verzilvering’?) en ‘kwetsbare ouderen’ (waarom niet ‘oudere mensen met een kwetsbare gezondheid’?). Graag nodig ik u en de redactie uit om deze (onbewuste?) stereotyperingen te herijken. Samen beslissen over passende zorg vereist niet allee aanpassing van volumenormen, vergoedingen en uitkomstmetingen. Een onbevooroordeelde houding die uitnodigt tot respectvol taalgebruik is mijns inziens de basis.
Versteeg KS, Stoffels JMJ. ‘Curatief’ versus ‘palliatief’: een valse tegenstelling. Medisch Contact, november 2024.
D’Antonio P. Reframing Ageing: A generation’s work. Innov Ageing 2021;5:429.
Mirjam de Rijk. Hoezo ‘dat wordt dokken straks’? De Groene Amsterdammer, 10 september 2025.
(Geen onderwerp)
Ik kan me helemaal vinden in de reactie van collega Stoffels. Daarnaast vind ik het pijnlijk dat gesteld wordt een behandeling afhankelijk zou zijn van financiële prikkels en volume normen. Ik mag hopen dat een arts dit niet in z’n overwegingen meeneemt. Naïef misschien, maar zo zou het moeten zijn.