IJzerdiagnostiek
Open

Labquiz
08-04-2011
André P. van Rossum, Lianne S.M. Boesten, L.T. (Tom) Vlasveld en Dorine W. Swinkels

IJzerdiagnostiek is van belang voor het stellen van de juiste diagnose bij een patiënt met anemie. Er kunnen verschillende bepalingen worden aangevraagd, maar niet elke bepaling geeft zinvolle informatie. In deze LabQuiz worden alle diagnostische mogelijkheden op een rij gezet.

Casus 1

Patiënt A, een 79-jarige vrouw wordt door de huisarts verwezen naar de internist vanwege moeheid. De vrouw klaagt over kortademigheid bij inspanning. Zij heeft een goede eetlust, geen maagklachten en de feces bevatten geen bijmenging van bloed of slijm. De vrouw oogt gezond. Bij lichamelijk onderzoek, waaronder rectaal toucher, worden geen afwijkingen gevonden. De bevindingen bij laboratoriumonderzoek staan in tabel 1.

Wat is uw waarschijnlijkheidsdiagnose? Kies één van de onderstaande mogelijkheden:

  • anemie bij chronische ziekte

  • anemie door ijzergebrek

  • anemie bij myelodysplastisch syndroom

  • hemolytische anemie

Casus 2

Patiënt B, een 48-jarige man wordt door de reumatoloog naar de internist verwezen vanwege microcytaire anemie. Patiënt heeft een actieve reumatoïde artritis ondanks intensieve behandeling met immunosuppressiva en infliximab. Bij gebruik van diclofenac heeft patiënt wisselend pijn in epigastrio zonder pyrosis of ructus. De eetlust is redelijk en de ontlasting is niet-afwijkend. Bij lichamelijk onderzoek wordt een chronisch zieke man gezien. De bevindingen bij laboratoriumonderzoek staan in tabel 1.

Wat is uw waarschijnlijkheidsdiagnose? Kies één van de onderstaande mogelijkheden:

  • anemie bij chronische ziekte

  • anemie door ijzergebrek

  • anemie bij myelodysplastisch syndroom

  • hemolytische anemie

 

Literatuur

  1. Marshall WJ, Bangert SK, Clinical Chemistry. London: Elsevier Limited; 2004.

  2. Burtis CA, Ashwood ER en Burns DE. Tietz textbook of Clinical Chemistry. Philadelphia: WB Saunders Company; 2006.

  3. Raymakers JA, Kreutzer HJA, Schneeberger P. Interpretatie van medisch laboratoriumonderzoek. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2005.

  4. Wijk MAM van, Mel M, Muller PA, Silverentand WGJ, Pijnenborg L, Kolnaar BGM. NHG-standaard Anemie. Huisarts Wet 2003;46:21-9 (rectificatie: Huisarts Wet 2003;46:147).

  5. Hastka J, Lasserre JJ, Schwarzbeck A, Reiter A, Hehlmann R. Laboratory tests of iron status: correlation or common sense? Clin Chem. 1996;42:718-24.

  6. Porter DR, Sturrock RD, Capell HA. The use of serum ferritin estimation in the investigation of anaemia in patients with rheumatoid arthritis. Clin Exp Rheumatol. 1994;12:179-82 Medline.

  7. Richtlijn Diagnostiek en behandeling van hereditaire hemochromatose. Utrecht: Nederlandse Internisten Vereniging en Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie;2007 http://www.internisten.nl/uploads/nR/iF/nRiFIWqj9DI1oc7s_iDSJQ/Richtlijn-Hemochromatose-definitief-2007.pdf http://www.nvkc.nl/kwaliteitsborging/documents/richtlijnhemochromatosedefinitief2007.pdf.

  8. Bergmans JPH, Kemna EHJM, Janssen MCH, Jacobs EGM, Stalenhoef AFH, Marx JJH, et al. Hereditaire hemochromatose: nieuwe genen, nieuwe ziekten en hepcidine. Ned Tijdschr Geneeskd. 2007;151:1121-7 Medline.

  9. Van den Broek NR, Letsky EA, White SA, Shenkinga A. Iron status in pregnant women: which measurement are valid? Br J Haematol 1998; 103:817-24 Medline.

  10. Suominen P, Punnonen K, Rajamaki A, Irjala K. Serum transferrin receptor and transferrin receptor index identify healthy subjects with subclinical iron deficits. Blood. 1998;92:2934-9 Medline.

  11. Malope BI, MacPhail AP, Alberts M, Hiss DC. The ratio of serum transferring receptor and serum ferritin in the diagnosis of iron status. Br J Haematol. 2001;115:84-9 Medline.

  12. Mast AE, Blinder MA, Dietzen DJ. Reticulocyte hemoglobin content. Am J Hematol. 2008;83:307-10 Medline.

  13. Barron BA, Hoyer JD, Tefferi A. A bone marrow report on stainable iron is not diagnostic of iron deficiency. Ann Hematol. 2001;80:166-9 Medline.

  14. Fairbanks VF. Laboratory testing for iron status. Hosp Pract. 1990;26:S17-24.

  15. Zanella A, Gridelli L, Berzuini A et al. Sensitivity and predictive value of serum ferritin and free erytrocyte protoporphyrin for iron deficiency. J Lab Clin Med. 1989;113:73-8 Medline.

  16. Finch CA, Bellotti V, Stray S, et al. Plasma ferritin determination as a diagnostic tool. West J Med. 1986;145:657-63 Medline.

  17. Guyatt GH, Oxman AD, Ali M, et al. Laboratory diagnosis of iron deficiency anemia: an overview. J Gen Intern Med. 1992;7:145-53 Medline.

  18. Mast AE, Blinder MA, Gronowski et al. Clinical utility of the soluble transferrin receptor and comparison with serum ferritin in several populations. Clin Chem.1998; 44:45-51 Medline.

  19. Van Dongen-Lases E, Swinkels DW. IJzerstofwisseling. In: Ten Boekel E, De Boer BA (red). Klinische Chemie en hematologie voor analisten. Utrecht: Syntax Media; 2010, hfdst 17.

  20. Weiss G, Goodnough T, Anemia of chronic disease. N Engl J Med. 2005;352:1011-23 Medline.

  21. Steen G, Vlasveld LTh, Poot CC, Slot-Verhoeven AF van der, Castel A. Onderzoek naar referentiewaarden van laboratoriumonderzoek in een algemeen ziekenhuis: resultaten en bevindingen. Ned Tijdschr Klin Chem Labgeneesk. 2009;34:35-43.