Bij ‘wit licht’ kan men denken aan de film van Marco Borsato, maar ook aan de ledlampen die massaal door de Postcode Loterij zijn uitgedeeld. Maar zijn die ledlampen wel zo gezond? Begin november verving de gemeente Hoogeveen voor de derde keer de ledlampen in het gemeentehuis. In de zomer van 2008 was de gemeente nog een van de eerste met deze energiezuinige verlichting, maar de medewerkers klaagden: zij waanden zich in een disco. Er kwamen nieuwe lampen, maar die gaven juist te weinig licht en veroorzaakten hoofdpijn.

Steeds vaker zullen we te maken krijgen met de effecten van kunstlicht op stress en welbevinden. Daarom organiseerde de Technische Universiteit Eindhoven eind oktober een internationaal congres over dit onderwerp met de titel ‘Experiencing Light’. Daar kwamen onder meer de effecten op stemming, emoties, subjectieve en objectieve gezondheid, comfort, sfeer, productiviteit en prestaties aan de orde.

De recente ontdekking van fotosensitieve ganglioncellen in de retina heeft het onderzoek naar de rol van licht in het beleven van een omgeving een stimulans gegeven. Ook de veronderstelde relatie tussen licht en melatonineafgifte gaf het onderzoek een impuls.

Op dit moment vindt in Nederland onderzoek plaats naar de effecten van licht op NS-reizigers die station Leiden aandoen. De lichtbronnen worden in de loop van de dag aangepast.

Bij een groep demente patiënten in een verzorgingshuis leidde ‘warm’ licht van een lage intensiteit tot een onverwacht ongunstig effect. Er ontstonden meer onrust en angst. Ook was er tegen de verwachting in geen effect op de biologische klok.

De inzet van lichtbronnen met het oogmerk om gedrag te beïnvloeden wordt ‘persuasive lighting’ genoemd. Een goed voorbeeld daarvan is de ‘wake-up’-lamp bij het opstaan. Maar er zijn meer voorbeelden, meldde dr. Martine Knoop-Velds van Philips Lighting tijdens het congres. Zo gedraagt een gedetineerde die wordt vastgezet in een roze verlichte cel zich minder agressief. Althans de eerste tijd. Na een aantal uren neemt de agressie juist toe. Dan treedt een zogenoemd rebound-fenomeen op. Maar waar ligt het omslagpunt? Is dat individueel bepaald? In hoeverre kan de kleur worden aangepast en wat zijn daarvan de bijwerkingen? Kortom, vragen genoeg voor toekomstig onderzoek.

De 350 nieuwe lampen die Hoogeveen heeft laten aanbrengen lijken tot nu toe nog geen klachten te geven. (Bijdrage: Jan Taco te Gussinklo.)