Het gebruik van foliumzuurantagonisten in het eerste trimester van de zwangerschap is geassocieerd met een hoger risico op aangeboren afwijkingen. Het gaat vooral om neuralebuisdefecten, maar ook om afwijkingen aan hart en urinewegen. Van veel foliumzuurantagonisten zoals anti-epileptica en methotrexaat was dit al bekend. Verrassender zijn de aanwijzingen voor de schadelijkheid van het veelgebruikte antibioticum trimethoprim, dat nu geldt als relatief veilig tijdens de zwangerschap.

De aanwijzingen komen uit een grote retrospectieve cohortstudie (1998-2007) onder ruim 85.000 zwangeren van joodse en bedoeïne origine in de Israëlische Negev-woestijn. (Br Journal Clin Pharmaco., doi: 10.1111/1365-2125.2009.03544.x).

In totaal gebruikten 571 moeders in het eerste trimester een foliumzuurantagonist. De onderzoekers van de Ben Gurion-universiteit en de universiteit van Toronto maakten een onderscheid tussen de dihydrofolaatreductaseremmers trimethoprim, methotrexaat en sulfasalazine en ‘andere foliumzuurantagonisten’: de anti-epileptica en cholestyramine.

Van de 346 vrouwen die dihydrofolaatreductaseremmers gebruikten, slikten er twee methotrexaat en één sulfasalazine. Van deze 346 vrouwen kregen er 59 een kind met aangeboren afwijkingen, tegen 5282 van de 85436 die niet waren blootgesteld aan dit type medicijn (Odds Ratio (OR):2,57, 95% betrouwbaarheidsinterval (BI):1,94-3,42). Vooral het risico op neuralebuisdefecten was verhoogd met een OR van 8,52 (95% BI:5,76-12,60), en een absoluut risico van 7,5%.

Supplementatie van foliumzuur zou een mogelijk schadelijk effect van trimethoprim kunnen verminderen. In de onderzochte populatie zou een kleine 60% van de zwangeren foliumzuur slikken. Niettemin raden de onderzoekers artsen aan het gebruik van foliumzuurantagonisten tijdens het eerste trimester van de zwangerschap zo veel mogelijk te beperken. (Bijdrage: Ester van Osselen).