Alsof je 8 jaar jonger bent geworden. Dat is gemiddeld genomen het effect van pensionering op de zelf ervaren gezondheid van 14.714 werknemers van het Franse nationale elektriciteits- en gasbedrijf Gaz de France-Electricité de France. Het is de belangrijkste uitkomst van de GAZEL-studie, een prospectieve cohortstudie naar de gezondheid van de semiambtenaren van het Franse energiebedrijf 7 jaar vóór en 7 jaar na pensionering (Lancet, doi:10.1016/S0140-6736(09)61570-1).

De onderzoekers, onder leiding van de Zweed Hugo Westerlund, stuurden de deelnemers jaarlijks een vragenlijst over hun gezondheidstoestand. De zelf ervaren gezondheid geldt als een betrouwbare voorspeller van morbiditeit en mortaliteit. Geïncludeerd werden alle werknemers die ten minste eenmaal vóór en na pensionering de vragenlijst terugstuurden. Data werden geanalyseerd van de vragenlijsten die werden teruggestuurd in de vijftien jaar rond de pensionering. Dat was voor de meeste werknemers op 55-jarige leeftijd.

In de jaren vóór het pensioen stijgt geleidelijk het aantal mensen dat zichzelf niet gezond vindt: van 15% zeven jaar vóór tot 20% ten tijde van de pensioenleeftijd. Na het pensioen daalt het aantal ongezonde oud-werknemers binnen twee jaar tot onder de 15%. Om dan, langzamer dan voorheen, weer te stijgen. Werknemers met een fysiek of psychisch zware baan en weinig plezier in het werk profiteerden het meest van hun pensioen. Hun gezondheid gaat vóór de pensionering ook sneller achteruit. Ook respondenten die in de drie jaar vóór hun pensioen depressief waren geweest, profiteerden sterk van het stoppen met werken.

De enige uitzondering op de trend zijn de werknemers met een ideale baan: met een hoge tevredenheid, lage psychische en fysieke belasting, en goede beloning. Minder dan 5% van deze laagrisicogroep rapporteerde vóór of na pensionering gezondheidsklachten, een getal dat min of meer stabiel blijft in de hele studieperiode.

Omdat men bij het Franse energiebedrijf tamelijk vroeg stopt met werken zijn de uitkomsten van dit onderzoek mogelijk niet helemaal generaliseerbaar, geven de onderzoekers aan. Bovendien speelt mee dat de Franse sociale zekerheid nog zo royaal is dat gepensioneerden over het algemeen niet veel stress ervaren door financiële problemen. Toch pleit Westerlund ervoor om werk voor oudere werknemers gezonder en prettiger te maken, om zo hun levenskwaliteit te verbeteren en een grotere groep aan het werk te kunnen houden. (Bijdrage: Esther van Osselen.)