Antipyretica zoals paracetamol worden soms preventief gegeven om koorts bij vaccinatie te voorkomen. In sommige landen gebeurt dat vrijwel nooit, in andere landen is dat standaard. Onbelicht is dat paracetamol het effect van de vaccinatie beïnvloedt. Uit een Tsjechische studie blijkt dat toediening van paracetamol de antistofproductie na vaccinatie remt (Lancet. 2009;374:1339-50).
In de studie kregen 459 gezonde kinderen volgens schema het combinatievaccin tegen difterie, kinkhoest, tetanus, polio, Hib-ziekten (Haemophilus influenzae type b) en hepatitis B – de zogenoemde DKTP-Hib-HepB-vaccinatie – aangevuld met een 10-valent pneumokokkenconjugaatvaccin en een oraal vaccin tegen rotavirussen.
Ongeveer de helft (n = 226) kreeg tijdens de eerste 24 uur na vaccinatie drie doses paracetamol (40 à 50 mg/kg per dag via zetpil), de andere groep kreeg geen paracetamol. De eerste vaccinatie vond plaats bij kinderen van 9-16 weken oud en de booster bij kinderen van gemiddeld 12-15 maanden oud.
In de groep kinderen die preventief paracetamol toegediend kregen, ontwikkelde 42% na de eerste dosis en 36% na de boostervaccinatie koorts van minstens 38°C, tegenover 66% respectievelijk 58% in de groep die geen paracetamol kreeg. Ongeveer 1% van de kinderen ontwikkelde koorts boven 39,5°C en slechts 0,5% zocht medische hulp voor koorts na vaccinatie, zonder verschil tussen beide groepen. Het lage percentage dat hulp zocht is mogelijk vertekend doordat de ouders vooraf advies kregen over hoe te handelen bij koorts. De concentraties beschermende antistoffen waren lager in de groep die paracetamol kreeg. Ook na de boostervaccinatie was er een blijvend verschil in antistoffen tegen sommige antigenen. Dit gold met name voor antistoffen tegen alle pneumokokkenserotypen, proteïne-D en tetanus.
De auteurs vermoeden dat paracetamol een anti-ontstekingseffect heeft op de plaats van injectie waardoor immuuncellen – waaronder macrofagen die bij een primaire immuunreactie een grote rol spelen – minder geactiveerd worden. Zij adviseren dan ook slechts bij uitzondering paracetamol toe te dienen.
Commentator Robert Chen van de Centers for Disease Control and Prevention in Atlanta stelt dat de invloed van paracetamol gering is. Tenslotte blijken de meeste vaccinaties toch succesvol, aldus Chen (Lancet. 2009:374:1305-6).