Volgens de Bill en Melinda Gates Foundation kunnen er in de derde wereld miljoenen levens worden gered door nieuwe vaccins die na één dosis effectief zijn, toepasbaar zijn zonder naalden en bovendien ongekoeld houdbaar zijn.

Alle huidige beschikbare levende vaccins (viraal en bacterieel) verliezen hun werking wanneer ze niet bij 4°C tot 8°C bewaard worden. Onderzoekers van de universiteit van Oxford, onder leiding van Robert Alcock, rapporteren in Science Translational Medicine (doi:10.1126/scitranslmed.3000490) hun onderzoek naar hittebestendige vaccins, op basis van technologie van het Britse Nova Bio-Pharma Technologies.

Alcock et al. losten twee virale vaccins - het verzwakte pokkenvirus ‘Modified Vaccinia Ankara’ (MVA) en het E1/E3-gedeleteerd humaan adenovirus type 5 (AdHu5) - op in een mix van trehalose en sucrose. Vervolgens brachten zij deze suikeroplossing aan op twee verschillende membranen (polypropyleen of glasvezel) en lieten deze langzaam bij kamertemperatuur drogen. Doordat het water verdampt vormen de suikers een glasachtig laagje met daarin het geïmmobiliseerde vaccin. Door rehydratie van het membraan komt het vaccin onmiddellijk weer vrij.

De onderzoekers bepaalden na bewaring van de gedroogde vaccins bij verschillende temperaturen de virale titer van de vaccins en de specifieke T-cel-respons bij gevaccineerde muizen.

Het AdHu5-vaccin was op een polypropyleenmembraan tot 6 maanden houdbaar bij 25°C zonder verlies van titer en immunogeniciteit. Op een glasvezelmembraan was het vaccin zelfs tot een temperatuur van 45°C te bewaren. Het MVA-vaccin deed het even goed op beide membraantypen: titer en werking waren onverminderd tot en met 4 maanden bij 45°C. Na 12 maanden was alle vaccinactiviteit verdwenen, hoewel na 12 maanden bij 37°C alleen de titer verminderd was. De immunogeniciteit werd niet beïnvloed.

Alcock en collega’s menen dat door het gebruik van hittebestendige vaccins de verspreidingskosten flink zullen dalen en de effectiviteit van vaccinatieprogramma’s fors zal toenemen. Het netwerk van gekoelde opslag, transport en distributie - de koude keten - is niet meer nodig wanneer vaccins zelfs bij tropische temperaturen lang houdbaar zijn.

Deze door Nova ontwikkelde HydRIS-technologie (Hypodermic Rehydration Injection System) is zo te fabriceren dat het membraan op een standaard injectiespuit past: injectievloeistof loopt bij injectie vanuit de spuit via het membraan - zodat het vaccin vrijkomt - de naald in.

Rest nog de zoektocht naar vaccins die werkzaam zijn na toediening van 1 dosis, zonder naald.