Het gebruik van dopamine-agonisten die afgeleid zijn van de moederkoornschimmel (ergot), zoals pergolide en cabergoline, geeft bij patiënten met de ziekte van Parkinson een verhoogd risico op hartklepinsufficiëntie. Deze ongewenste bijwerking treedt niet op bij mensen die in verband met een hyperprolactinemie met lagere doses van deze middelen behandeld worden, melden onderzoekers in Drug Safety.

Na eerdere case-reports publiceerde NEJM in 2007 een grote studie waaruit bleek dat het gebruik van pergolide en cabergoline kan leiden tot fibrosering van de hartkleppen, waardoor uiteindelijk lekkage kan optreden. Deze middelen zijn afgeleid van schimmels van het geslacht Claviceps (moederkoorn), maar inmiddels zijn ook zogenaamde non-ergot dopamine-agonisten beschikbaar. In Amerika is pergolide in 2007 van de markt gehaald, maar zowel cabergoline als pergolide worden in Europa als tweedelijnsmedicatie voor de ziekte van Parkinson gebruikt.

De resultaten van een studie onder leiding van Rotterdamse en Italiaanse onderzoekers suggereren nu dat de non-ergot dopamine-agonisten geen verhoogd risico op hartklepproblemen geven. Gebruikmakend van databases over eerstelijnszorg in Nederland, Italië en Groot-Brittannië voerden Gianluca Trifirò et al. een geneste patiëntcontrolestudie uit waarbij ze onder 19.659 parkinsonpatiënten die of met levodopa of met dopamine-agonisten behandeld werden, bepaalden hoe groot de incidentie van valvulopathie was. Hetzelfde deden ze voor mensen met hyperprolactinemie, waarvan een deel eveneens de agonisten gebruikte.

De groep die met agonisten afgeleid van moederkoorn was behandeld, had 3,82 maal vaker lekkende hartkleppen, terwijl die kans bij behandeling met non-ergot dopamine-agonisten maar 1,20 maal verhoogd was ten opzichte van patiënten die behandeld waren met levodopa. Onder patiënten met hyperprolactinemie gaven de ergot dopamine-agonisten geen verhoogd risico, maar de gebruikte dosis lag bij hen 16 keer lager dan bij de patiënten met de ziekte van Parkinson.

Echografisch screenen op hartklepinsufficiëntie voor en tijdens het gebruik van de gewraakte dopamine-agonisten lijkt raadzaam, zeker omdat de onderzoekers aanwijzingen hebben dat de valvulopathie reversibel kan zijn.

(Bijdrage: Lucas Maillette de Buy Wenniger.)