Blootstelling aan lage doseringen ioniserende straling vergroot op de lange termijn het risico op kanker. Yukiko Shimizu et al. van de Radiation Effects Research Foundation (Japan) leveren in BMJ (doi:10.1136/bmj.b5349) het bewijs dat blootstelling aan lage doseringen straling ook het risico op hart- en vaatziekten verhoogt.

De onderzoekers maakten gebruik van het ‘Life Span Study’-cohort met overlevenden van de atoombomaanvallen op Hiroshima en Nagasaki (1945). Het cohort bevat 86.611 overlevenden blootgesteld aan stralingsdoses tussen 0 en > 3 gray (Gy). 86% van het cohort ontving < 2 Gy. De follow-uptijd is meer dan 50 jaar (tussen 1953 en 2003). Shimizu en collega’s koppelden de cohortgegevens aan sterftegegevens uit het landelijke familieregistratiesysteem.

Tijdens follow-up overleden 19.054 mensen aan hart- en vaatziekten: 9.622 aan een beroerte, 8463 aan hartziekten en 969 aan andere cardiovasculaire aandoeningen. Het risico per Gy op alle hart- en vaatziekten was 11%. Dit risico representeert 210 extra sterfgevallen aan hart- en vaatziekten door stralingsblootstelling. Straling zorgt voor 625 extra sterfgevallen door kanker. Voor beroertes was het extra risico per Gy 9%, voor hartziekten 14% per Gy. De verhoogde risico’s waren niet significant bij blootstelling aan doses < 0,5 Gy. Roken, alcoholconsumptie, educatie, beroep, gewicht en diabetes waren niet van invloed op de associatie tussen blootstelling aan straling en het optreden van hart- en vaatziekten.

De auteurs schrijven dat het effect van straling op het risico op hart- en vaatziekten belangrijk is voor de volksgezondheid. Zeker gezien het wijdverbreide gebruik van CT-scans, andere diagnostische procedures en radiotherapie die het hart blootstellen aan straling. ‘De gevolgen zijn aanzienlijk omdat effecten al optreden bij doses kleiner dan 1 Gy’, aldus Shimizu.

Onlangs overleed in Japan op 93-jarige leeftijd Tsutomu Yamaguchi. Hij is het enige officieel erkende slachtoffer dat bij beide atoombomaanvallen aanwezig was en deze overleefde.