Soedan is wel de laatste plaats waar men een experimentele vruchtbaarheidsbehandeling zou verwachten. Toch start een kliniek van de universiteit van Khartoem eind oktober met een goedkope in-vitrofertilisatie (IVF) voor minder dan 200 euro, een fractie van wat zo’n behandeling in het westen kost (www.newscientist.com).

In ontwikkelingslanden als Soedan wordt vruchtbaarheid vaak geassocieerd met overbevolking. Minder bekend is dat in die landen vaak een hoog percentage infertiliteit voorkomt. In Soedan is dit bijvoorbeeld ruim 20%, het dubbele van het percentage in Europa. De meest voorkomende oorzaak van infertiliteit in ontwikkelingslanden is obstructie van de eileiders, meestal het gevolg van seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA’s), illegale abortussen en postpartuminfecties. In vergelijking met het Westen zijn in ontwikkelingslanden de psychosociale en economische gevolgen van kinderloosheid meer uitgesproken. Niet zelden gaat het gepaard met stigmatisatie, verwaarlozing, isolatie, huiselijk geweld en polygamie. De vrouwen worden meestal aansprakelijk gehouden, de man laat zich nauwelijks onderzoeken en zoekt zijn uitweg veelal in andere relaties. Maar ook bij mannelijke infertiliteit lijken SOA’s een voorname rol te spelen.

Infertiliteit als gevolg van infecties zijn meestal behandelbaar met geassisteerde reproductieve technieken als IVF, maar dat is voor ontwikkelingslanden te duur. Daarom hebben de European Society of Human Reproduction en de Low Cost IVF Foundation van IVF-pionier Alan Trounson een aantal klinieken opgezet die paren in arme landen een goedkope mogelijkheid biedt toch een kind te krijgen. Kosten worden ondermeer bespaard op het gebruik van recombinant follitropine (follikelstimulerend hormoon) dat de groei en rijping van eicellen stimuleert. Hoewel een behandeling met follitropine per IVF-cyclus 10 of meer eicellen oplevert – waardoor meerdere embryo´s ingevroren kunnen worden – kan volgens beide organisaties net zo goed het generieke clomifeen gebruikt worden. Dit niet-hormonaal ovulatie-inductiemiddel verhoogt de secretie van follitropine, met als gevolg stimulatie van de ovulatie. Het resulteert weliswaar in minder eicellen, maar in ontwikkelingslanden worden zo wie zo geen embryo’s ingevroren. Het verschil in IVF-medicatiekosten is aanzienlijk: 1200 euro in Europa ten opzichte van 5 euro in Soedan.