Ontwikkelingen in de moleculaire biologie zorgden voor nieuwe disciplines als farmacogenomica en farmacoproteomica die het mogelijk maken patiënten op maat te behandelen. In specialisaties als oncologie, hematologie en anesthesiologie is aanpassing van medicatie op basis van lichaamsgewicht van belang om patiënten een optimale behandeling te bieden. Maar voor de meest gangbare antibiotica wordt bij de dosering voor volwassenen geen rekening gehouden met lichaamsgewicht. In The Lancet (2010;375:248-51) pleiten Matthew Falagas (Tufts Univerity, VS) en Drosos Karageorgopoulos (Institute of Biomedical Sciences, Athene) ervoor om dit wel te doen.
Hun argumenten zijn begrijpelijk. Een mannelijke patiënt met een buiten het ziekenhuis verkregen pneumonie (‘community-acquired pneumonia’) die 1,90 m lang en 90 kg zwaar is ontvangt ondanks zijn 2 keer zo grote vetvrije lichaamsmassa (‘lean body mass’) dezelfde dosis antibiotica als een vrouwelijke patiënt van 56 kg en 1,56 m. Beide patiënten hebben een body mass index (bmi) van 24,9 kg/m2, die dus geen goede maat voor dosering is.
Een ander onderscheid dat niet wordt meegewogen in antibioticadoseringen is de vetmassa bij obese patiënten. Met een prevalentie van 30% in de VS en 20% in Europa kunnen zij niet meer als een kleine groep beschouwd worden. Zeker voor obese patiënten zou de dosering antibiotica aangepast moeten worden. De auteurs stellen dat er inmiddels voldoende wetenschappelijk bewijs is om bij het voorschrijven van bètalactamen, vancomycine, fluorchinolonen, macroliden en linezolide, sulfonamiden en fluconazol rekening te houden met het lichaamsgewicht van de patiënt.
Niettemin erkennen Falagas en Karageorgopoulos dat het hier om een complex probleem gaat, want zelden zijn obese patiënten betrokken bij onderzoek naar geneesmiddelen en bovendien is er geen rechtlijnig verband tussen lichaamsgewicht en de werking van een geneesmiddel. Ook kan de lichaamssamenstelling een rol spelen. Het vetweefsel bij obese patiënten zou bijvoorbeeld van invloed kunnen zijn op de distributie van een geneesmiddel. Maar ook het metabolisme, eiwitbinding en de klaring van het geneesmiddel kunnen bij obese patiënten anders verlopen.
De auteurs schrijven dat in de toekomst steeds meer patiënten een behandeling zullen krijgen die is aangepast aan hun genetische en biochemische profiel. In die optiek vinden zij het onzinnig geen rekening te houden met een belangrijke en bovendien makkelijk te meten variabele: lichaamsomvang. Zeker bij de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen moet die variabele worden meegenomen in klinisch onderzoek.
