Twee onderzoeken in Azië en Afrika laten zien dat gebruik van een rotavirusvaccin ook in ontwikkelingslanden veilig is en ernstige gastro-enteritis voorkomt. De auteurs van de studies, die in The Lancet gepubliceerd werden, roepen op tot gebruik van het vaccin in beide werelddelen.
Wereldwijd is het rotavirus de meest voorkomende oorzaak van ernstige diarree bij jonge kinderen. Volgens de WHO overlijden jaarlijks 527.000 kinderen jonger dan 5 jaar aan rotavirusinfecties; de meerderheid van deze kinderen leeft in ontwikkelingslanden. Uit eerder onderzoek in Europa en Amerika blijkt dat 2 rotavirusvaccins veilig en effectief tegen maagdarminfecties zijn. De WHO riep in 2004 op tot het doen van trials met deze vaccins in ontwikkelingslanden.
George Armah van de universiteit van Ghana en collega’s voerden een gerandomiseerde gecontroleerde studie (RCT) uit naar de veiligheid en effectiviteit van een rotavirusvaccin (RotaTeq) in Ghana, Kenia en Mali (Lancet. 2010; doi: 10.1016/S0140-6736(10)60889-6). 5468 kinderen zonder gastrointestinale symptomen kregen 3 orale doseringen placebo (n = 2735) of rotavirusvaccin (n = 2733) toegediend op de leeftijd van 6, 10 en 14 weken. Hiv-positieve kinderen werden niet uitgesloten en het geven van borstvoeding (met maternale antilichamen) werd niet beperkt. De kinderen kregen tegelijkertijd andere vaccins toegediend, waaronder het poliovaccin.
De onderzoekers registreerden tijdens de follow-upperiode van bijna 2 jaar 79 gevallen van ernstige rotavirusgerelateerde gastro-enteritis, tegenover 129 gevallen in de placebogroep. Dit komt neer op een vaccin-effectiviteit van 39%. In beide groepen was het aantal ernstige bijwerkingen laag: 1,5% (vaccin) versus 1,7% (placebo).
Volgens Armah en collega’s beschermt het vaccin kinderen significant tegen ernstige gastro-enteritis door het rotavirus, vooral in het eerste levensjaar, wanneer de ziektelast het hoogst is. Volgens hen is zeker in Afrika, waar veel kinderen aan diarree overlijden, behoefte aan een rotavirusvaccin.
Khalequz Zaman (International Centre for Diarrhoeal Disease Research) et al. voerden in Vietnam en Bangladesh onder 2036 gezonde kinderen een vergelijkbare RCT uit (Lancet. 2010; doi:10.1016/S0140-6736(10)60755-6).
In deze studie kregen 38 van de gevaccineerde kinderen een ernstige maagdarminfectie, in de placebogroep waren dit er 71. De vaccin-effectiviteit was in Azië hoger dan in Afrika, namelijk 48%. Ook in deze trial was het aantal bijwerkingen laag: 2,5% in de vaccingroep en 2,0% in de placebogroep.
Zaman en collega’s menen dat ook in de arme landen in Azië het gebruik van rotavirusvaccin veilig is en bijna de helft van ernstige gastro-enteritiden bij kinderen kan voorkomen.
In een commentaar schrijven Anthony Nelson (Chinese University of Hong Kong) en Roger Glass (National Institutes of Health) dat, ondanks het feit dat de effectiviteit van het rotavirusvaccin in Afrika en Azië lager is dan in Amerika en Europa, het vaccin toch de gezondheid en overlevingskansen van kinderen kan verbeteren, zeker gezien de hoge incidentie van rotavirusgerelateerde gastro-enteritis daar (Lancet. 2010; doi:10.1016/S0140-6736(10)60896-3). De WHO besloot daarom al in 2009 op basis van deze studies om het rotavirusvaccin aan te bevelen voor kinderen in de hele wereld. Nelson en Glass vragen zich wel af of de overheden van derdewereldlanden zullen luisteren naar de oproep. Het is namelijk nog maar de vraag of de huidige subsidieregeling voor het vaccin ook in de toekomst van kracht zal blijven.
