Twee jaar nadat het Europees Medicijn Agentschap (EMEA) de toelating van rimonabant opschortte, zijn nu de resultaten gepubliceerd van CRESCENDO: een grote trial met de afslankpil die om veiligheidsredenen voortijdig werd beëindigd (Lancet. 2010;376:517-23).
Na een gemiddelde follow-up van ruim 13 maanden – iets meer dan eenderde van de geplande 33 maanden – had rimonabant geen significant effect op cardiovasculaire events of overlijden. Wel waren er onder de ruim 9000 te zware patiënten met (risicofactoren voor) cardiovasculaire aandoeningen die rimonabant kregen, significant meer suïcidepogingen (9, tegen 4 in de placebogroep) en geslaagde suïcides (4 tegen 1). Ook het risico op ernstige psychiatrische bijwerkingen was bij de interventiegroep bijna verdubbeld (2,5% tegen 1,3%).
Daarmee bevestigt CRESCENDO in grote lijnen de zorgen over de werkzaamheid en veiligheid van de selectieve antagonist van één van de twee cannaboïdenreceptoren, cb-1.
De CRESCENDO-onderzoekers stellen dat eventuele gunstige effecten op de langere termijn niet meer aan het licht zullen komen door het voortijdige einde van de trial. Op termijn hadden die kunnen opwegen tegen het verhoogde, maar kleine absolute risico op psychiatrische bijwerkingen. Verhoogde waakzaamheid en strengere contra-indicaties hadden dat risico verder kunnen verlagen.
In een begeleidend commentaar brengen Matthijs Boekholdt en Ron Peters van het AMC Hartcentrum daar tegenin dat voor bijwerkingen van preventieve medicatie andere afwegingen gelden dan voor curatieve medicijnen. Mortaliteit door preventie wordt al snel als onacceptabel gezien. (Lancet. 2010;376:489-90) En van gedegen toezicht op het gebruik – en de psychiatrische bijwerkingen – zou wel eens weinig sprake kunnen zijn als het grote publiek rimonabant zou ontdekken om er om cosmetische redenen mee af te vallen. Toch maar weer de aandacht verleggen naar meer bewegen en minder eten, suggereren Boekholdt en Peters: een recept waarvan de werkzaamheid en veiligheid wél is aangetoond. (Bijdrage: Esther van Osselen.)
