Vitamine D-intoxicatie; echt en onecht

– Vitamin D in large doses is a proper therapy in hypoparathyroidism, osteomalacia, vitamin D-resistant rickets and also in chronic renal failure although in those cases the active metabolite of vitamin D is preferred because of the much shorter biologic halflife. Apart from these disorders there are no good reasons for using megadoses of vitamin D. Pseudo-vitamin D intoxication is caused by granulomatous diseases as a so-called inappropriate calcitriol secretion.

In cases of vitamin D intoxication the 25-OHD₃ content in the serum is much too high, the parathyroid hormone concentration is suppressed and the 1,25-(OH)₂D₃ level is low, whereas in pseudo-vitamin D intoxication the 25-OHD₃ content in the serum is normal and the 1,25-(OH)₂D₃ is seriously elevated.

Cultured alveolar macrophages of patients with sarcoidosis can produce 1,25-(OH)₂D₃ as can sarcoid lymph node homogenate. 1,25-(OH)₂D₃ proved to promote the fusion of alveolar macrophages to form polykaryons. Local concentrations of 1,25-(OH)₂D₃ may be higher at sites of granulomatous tissue and can act in a paracrine or autocrine fashion to enhance granuloma formation. The action of glucocorticoids and chloroquine in patients with sarcoidosis and hypercalcaemia is presumably an interruption of the described vicious circle.

Zie ook het artikel op bl. 1959.

Ernstige, langdurig bestaande hypercalciëmie als gevolg van vitamine D-intoxicatie blijkt, zoals Kerstens et al. in dit tijdschriftnummer beschrijven, nog steeds voor te komen.1 Meestal wordt de intoxicatie veroorzaakt door grote doses vitamine D die ter behandeling van aandoeningen zoals hypoparathyreoïdie, vitamine D-resistente rachitis en osteomalacie worden toegediend. Ook medisch niet-geïndiceerde stootdoses, die onder andere gegeven worden bij reumatoïde artritis, ziekte van Paget, osteoporose, perniones en andere huidafwijkingen, blijken nogal eens de oorzaak van vitamine D-intoxicatie te zijn. Een vorm van zogenaamde pseudo-vitamine D-intoxicatie werd onlangs in dit tijdschrift beschreven bij een patiënt met hypercalciëmie bij sarcoïdose als gevolg van de vorming van de meest actieve metaboliet van vitamine D 1,25-dihydroxycolecalciferol (1,25-(OH)₂D₃), ook wel calcitriol genoemd, in het granulomateuze weefsel.2 Behalve van onechte of pseudo-intoxicatie zou men ook kunnen spreken van ‘inappropriate secretie van calcitriol’.

Vitamine D is…